De psychologie van leestoetsen en de voorbereiding.
Jaran van der Lely, 20 augustus 2020

 

Leestoetsen; wat werkt wel en wat niet…

Er ligt een tekst voor je neus. Op een ander blaadje staan vragen, veel daarvan zijn multiple choice. Tijdens het lezen van de tekst durf je bijna niet aan jezelf toe te geven dat je eigenlijk niet begrijpt wat er staat. Tuurlijk, je kunt het technisch gezien wel lezen, je herkent dat het Engels is en voorlezen gaat misschien ook nog wel redelijk. Maar om nou te zeggen dat je hebt begrepen wat er staat? Nou nee, niet echt. Of liever; echt niet.

Dan de vragen met de gegeven mogelijke antwoorden. Tijdens het lezen van de paragraaf waar de vraag over gaat herken je een woord of een omschrijving die overeenkomt met iets uit de antwoorden bij A, B, C of D. Wat een opluchting! Nu kan ik in ieder geval een onderbouwde keuze maken. Het antwoord is C!

Vervolgens valt het cijfer weer vies tegen. Dat wordt weer ophalen met woordjes SO’s. Helaas kan dat op een gegeven moment niet meer. Het CE is 50 procent van het totaalcijfer en is alleen maar lezen en vragen beantwoorden.

Ben jij er inderdaad niet zo goed in? Stop dan direct met dit: ‘oefenen met oude examens’. Dit betekent dat je niet meer gaat oefenen met het beantwoorden van vragen uit oude examens. Dus je gaat geen vragen meer beantwoorden van teksten die je niet begrijp. Begin direct met dit: ga véél van die teksten vertalen. Vertalen, zeg je? Hoe kan dat nou zin hebben?

Het zit zo. De reden dat je de vragen niet goed kunt beantwoorden is omdat je niet getraind bent in het lezen van Engels. Het is niet zo dat je er ‘slecht’ in bent, je hebt het niveau nu gewoon nog niet. Maar als je nog vóór je op niveau bent – nu dus – vragen gaat beantwoorden bevestig je naar je zelf en je zelfbeeld dat jij iemand bent die ‘slecht in Engels’ is. Onzin! Je kon eerst toch niet fietsen, en later wel? Je kon eerst je veters niet strikken, later wel. Je hebt de tijd nodig om op niveau te komen zónder dat er iets of iemand je onder druk zet goed te presteren. Die druk zorgt er namelijk voor dat de focus bij het resultaat gaat liggen, dus bij het behalen van een goed cijfer. Dat werkt averechts. De enige manier om vooruit te gaan is op jouw tempo en jouw niveau, als je dit probeert te versnellen krijg je precies wat je niet wilt. 

Een paar voordelen als je veel vertaalt:

- Je komt veel dezelfde woorden tegen; al na een paar teksten komen er woorden van een eerder vertaalde tekst terug. Denk aan; determination, however, council, incentive.

- Je gaat zien dat de thema’s in de het examen veelal hetzelfde gebied bestrijken; op reis, een ontdekking, iets biologisch, vergelijkend waren onderzoek. Dus je raakt aan de teksttypen gewend.

Een goede strategie

Tekstkeuze
Neem een tekst die wat onder je niveau is. Zit je in M4? Neem een tekst uit een VMBO-BB examen. Zit je in H3-5? Begin dan met VMBO-K/GT teksten. Let niet teveel op het niveau. Maak niet de fout te denken dat je op ‘jouw niveau’ moet vertalen. Als je in VWO 6 zit en je hebt moeite met teksten, dan heb je qua Engels dus niet het V6 niveau. Je frustreert jezelf alleen maar en je leert vervolgens vrij weinig. De kunst is om in een flow te komen; dat je lekker kunt vertalen, niet teveel vastloopt, en regelmatig woorden opzoekt. Je moet het gevoel hebben ‘lekker aan het werk te zijn’. Met een ‘makkelijke tekst’ kun je dit realiseren.

Je kunt ook artikelen lezen op de engelstalige Wikipedia. Dan is het wellicht wat makkelijker een tekst te vinden die je inhoudelijk ook aanspreekt. Het is wel wat lastiger om teksten op niveau te vinden.

De site www.newsinlevels.com is ook heel erg handig. Hier staan korte artikelen op, telkens op drie verschillende niveau's.

 

Hoe weet je of je naar een moeilijker niveau kunt gaan?  Die vraag krijg ik vaak. Het antwoord is eigenlijk vrij simpel; als je gemakkelijk door de teksten heen kunt komen ga je naar een hoger niveau. Ga er wel altijd van uit dat je dit te snel zal willen. Als je in H4/5 zit is het prima om vrij lang M4-teksten te vertalen.
Omgekeerd, als een tekst wat moeilijk lijkt, ga je een niveau lager. Onthoud ook dat je lastige zinnen overslaat. Dat klinkt wellicht gek, maar het heeft geen zin jezelf minuten lang blind te staren op een zin die je gewoon niet goed geïnterpreteerd krijgt. Dat frustreert weer en draagt níet bij aan de verbetering van leesvaardigheid. Blijf in de flow door teksten te vertalen die je goed afgaan.

Organisatie

Doe alles met pen en papier en een woordenboek, print de teksten dus uit. Begin met de eerste tekst, vertaal deze en stop de tekst met vertaling in een map (netjes bij elkaar). Bij ‘lastige zinnen’ kun je aan je docent vragen wat hulp te bieden. Nu ga je naar tekst twee. Vertaal de tekst en voeg de tekst met jouw vertaling toe aan je portfolio. Nu lees je weer tekst een in het Engels, maar in gedachten lees je het in het Nederlands. Nu vertaal je tekst drie en ga je daarna weer terug naar het lezen van tekst een en twee. Nu naar tekst vier, en lees tekst 1 – 3 nogmaals. Breid je portfolio uit met veel teksten. Uiteindelijk lees je niet altijd vanaf tekst 1 alles weer terug. Lees bijvoorbeeld telkens de laatste drie teksten die je vertaald hebt en lees af en toe je hele portfolio door. Lees zéér aandachtig, in gedachten in het Nederlands, en voor je gevoel te langzaam. 

Indicatie urenverdeling

Hoe lang je hier aan moet werken verschilt van persoon tot persoon. Mijn advies is je eigen niveau te overschatten, zélfs als je laag scoort. De werkelijkheid is dat je een beginner bent en dat je een expert moet worden. Dit betekent dus véél vertalen. Ga je nu naar de examenklas en scoor je laag op leestoetsen? Besteed er dan enkele uren per week aan. Hoe meer tijd je nu investeert, hoe minder tijd je in totaal nodig zult hebben. Het brein verwerkt namelijk ook de informatie op het moment dat jij niet met Engels bezig bent, bijvoorbeeld als je slaapt. Slapend leren bestaat dus toch. Mits jij het werk overdag doet!

Zie de realiteit onder ogen. Je bent niet slecht in Engels, je kunt er gewoon goed in worden. Als je maar niet jezelf vertelt dat  het nog ‘lang gaat duren’ en dat je er ‘altijd slecht in bent geweest’ en er nu ‘hoopt’ beter in te worden. Werk er met toewijding aan.

Maar toch vindt bijna iedereen het moeilijk om zo gestructureerd te werk te gaan. Dit geldt overigens ook voor volwassenen. Die zijn daar vaak niet beter in dan tieners. Dus vind je het moeilijk hier handen en voeten aan te geven? Vraag dan om GOEDE hulp! Heb je het idee dat de hulp die je krijgt jou niet écht verder helpt? Dan moet je ergens anders om betere hulp vragen.

En onthoud: Het is ONMOGELIJK om binnen afzienbare tijd goed te worden in lezen als blijft oefenen met het ‘beantwoorden van vragen’.


HOME