Luistervaardigheid “Slim nadenken over wat luisteren is"
Jaran van der Lely, 17 september 2020

Na het lezen van dit blog beschik je over een zeer praktisch instrument om je luistervaardigheid te optimaliseren.

Thema van dit blog: Hoe zorg je dat je begrijpt wat er wordt gezegd wanneer er iemand praat?

Laten we eens nadenken over het verschil tussen horen en luisteren. Als je een geluid hoort dat je niet herkent, kun je je afvragen wat het geluid is. Waar komt het vandaan, wie of wat maakt het geluid en heb ik dit geluid weleens eerder gehoord? Maar als je naar iemand luistert, herken je het geluid wel. Je weet wat het geluid is en je weet wat er gezegd wordt. Kortom, je hebt begrip. Horen is dus geluid binnen laten komen zonder het te begrijpen. Luisteren is geluid binnen laten komen en het wél begrijpen.

Een jong kind dat de eerste taal leert, gaat gaandeweg geluid omzetten in begrijpelijke informatie. Voordat het kind weet wat een schoen is, heeft het kind het geluid ‘schoen’ (S G O E N) waarschijnlijk al vaak gehoord. In deze ontwikkeling komt er een moment dat het kind begrijpt dat je een ‘sgoen’ aantrekt als je naar buiten gaat. Deze denkstap maakt het kind natuurlijk niet bewust, dit gaat vanzelf. Kon dat met het leren van een tweede taal zoals Engels ook maar.

Goed nieuws: Dit kan ook! Het is belangrijk dat je je een paar dingen goed realiseert. Stoor je niet langer aan het feit dat je niet alles begrijpt. Kijk je bijvoorbeeld naar een Amerikaanse serie om je luistervaardigheid te optimaliseren? Als je alles al zou begrijpen zou deze oefening niet nodig zijn. Zie in dat het dus onzinnig is je te storen aan het feit dat je niet alles snapt. Dat betekent niet dat je het niet vervelend mag vinden, het gaat erom dat je ziet dat frustratie je ontwikkeling in de weg staat.


Hier ziet iets diepers in verborgen. Als het je heel erg stoort dat je niet alles begrijpt, bevestig je voor jezelf dat je ‘slecht in luisteren’ bent. Je vertelt het jezelf steeds opnieuw en maakt het meer waar voor jezelf. ‘Zie je, ik kan dit echt niet goed.’ Dit is iets dat we niet kunnen gebruiken bij het leren van een nieuwe vaardigheid. Stel je voor dat je begint met leren tennissen. Na drie keer een bal tegen het net geslagen te hebben smijt je uit frustratie je racket op de grond en zegt ‘ik krijg de bal niet over het net’. Denk je dat het je hierna gemakkelijker wél lukt?
 

De werkelijkheid is dat er geen moeiteloze route is van iets níet kunnen naar iets wél kunnen. Toch kun je deze route zo ruisvrij mogelijk maken. De eerste stap is realiseren dat je jezelf van alles vertelt over hoe moeilijk of hoe makkelijk iets is. Wanneer je jezelf iets vertelt, is dat altijd vanuit een bepaald perspectief. Als je heel goed appeltaarten kunt bakken, kun je zeggen dat het makkelijk is. Als je er niet zo goed in bent, zul je zeggen dat het moeilijk is. Dit is dus relatief. Wanneer je iets eenmaal kunt, is het vaak ‘eigenlijk best makkelijk’. Bij het leren van een nieuwe vaardigheid is het dus belangrijk de route naar wel-kunnen op een intelligente manier te volgen.
 

Er zijn handige technieken om van ‘horen’ naar ‘luisteren’ (begrijpen) te gaan. Kies een video waarin Engels gesproken wordt (deze kun je ook bovenin vinden bij ‘luistervaardigheid’). Speel een kort stukje van deze video af, bijvoorbeeld 15 seconden. Schrijf vervolgens op wat je HOORT, zonder dat je probeert te begrijpen wat er wordt gezegd. Dat kun je fonetisch doen, je gebruikt dan letters om op te schrijven wat je hoort. Als je bijvoorbeeld het geluid van het woord ‘determination’ hoort, schrijf je op: “die-tur-mi-nee-shen”. Speel hetzelfde stukje meerdere keren af. Doe dit gerust wel tien of twintig keer. Zeg het ook een paar keer hardop na, doe het geluid na dat je hoort. Vervolgens vergelijk je jouw versie met de tekst van de video. Onder het kopje ‘luistervaardigheid’ hierboven heb ik dat voor een aantal video’s voor je uitgewerkt.


Uiteindelijk probeer je alles te ‘ontcijferen’.  Als je dit geregeld oefent, train je je brein het geluid om te zetten in begrijpelijke informatie. Je kunt niet ‘je best’ doen op een luistertoets. Je kunt iets wel of niet verstaan, zo simpel is het. Doe deze oefening veel en vergroot het deel dat je wel begrijpt, zodat je algehele begrip groeit. Werk tegelijkertijd ook aan leesvaardigheid. Door veel te lezen bouw je aan woordkennis, en hoe meer woorden je kent hoe gemakkelijker je iets kunt begrijpen.

Tot slot, het is lastig het ‘moeilijk vinden’ los te laten. Dat is een hele opgave. Het is wel een obstakel dat je goed in beeld moet hebben.. Tijdens het oefenen van een nieuwe vaardigheid – taal, sport, wiskunde, filosoferen, goed naar iemand kunnen luisteren (erg belangrijk) – kun je dit in je achterhoofd houden. Wees je ervan bewust dat wat je ergens van vindt een probleem kan zijn op de weg naar begrip.

HOME